YEMEKLERLERİMİZ

Uzun bir tarihi geçmise sahip olan Türkler, mutfak konusunda da zengin kültüre sahiptir. Geleneksel Türk yemeklerinde tereyagi, seker ve un büyük bir yer tutmaktadir. Yaz mevsimi kisa, kis mevsimi uzun ve soguk geçen yöremizde yapilan mahalli yemekler, insani soguga karsi korumaktadir.
Hayvansal ürünler arasinda, et ve süt ile bunlarin mamulleri olan kavurma, tereyagi, peynir, kaymak, lor ayrica yumurta; tahillardan ise bugday, arpa, misir bulunmaktadir.
Halkin beslenmesinde yabani bitki ve dag meyvelerinin de büyük rolü vardir.
Halk bunlarin sifali olduguna inanir. Yabani bitki ve meyveler taze olarak kullanildigi gibi, tuza vurularak (salamura) veya kurutularak da saklanir.
Yabani bitkilerden en çok ragbet görenleri söyle siralayabiliriz. Çasir, yemlik, kizilca, kus ekmegi (madimak), ebegümeci, isirgan. Çasir, taze olarak tüketildigi gibi tuza vurularak da saklanir.

ÇORBALAR

Ayran Asi:

Ayran Asi, Ramazanda,iftar sofralarinda 30 gün süre ile bas kösede yerini alir.Ramazan aylari disinda da pisirilir.Diger yörelerde adi yogurt çorbasi olan bu çorbaya Erzurum'da ayran asi denir.
Bir ölçek gendime (aslik) iyice pisirilir.Baska bir kapta hazirlanan ve içine birazçik un katilan yogurt (buna urva denir) gendime ile karistirilarak ates üzerine konur.Kaynayincaya kadar karistirilir.Diger tarafta hazirlanan küçük köfteler içine katilir.As otu denen ve yöremizde yetisen maydonoz türü çok güzel bir ot ilave edilir.Bir tavaya bir bas sogan dogranir.Tereyaginda pembelisinceye kadar kizartilir (buna as anugi denir).Çorbanin üzerine dökülür.Sicak sicak servis yapilirsa tadina doyum olmaz.

Kesme Asi:

Açilan yufkalar eriste gibi kesilir ve bir bez üzerine serilir.Diger taraftan bir ölçek mercimek pisirilir.Pisen mercimegin üzerine kesilmis olan hamurlar ilave edilir,suyu ayarlanir,15-20 dakika kaynadiktan sonra atesten indirilir.Bir tavada bir bas sogan pembelesinceye kadar kavrulur ve çorbanin içine dökülür.Çorbaya tat vermesi için "tarhin" denilen güzel kokulu bir ot katilir.Sicak servis yapilir.Tarhin yesil olarak kullanildigi gibi kuru olarak da kullanilir.

Herle Çorbasi:

Bir miktar un tereyaginda iyice kavrulur.Üzerine bir miktar su konur,devamli karistirilir,15-20 dakika kaynatilir ve sicak sicak içilir.Bu çorba bilhassa kis aylarinda yapilir.Hastalara herle çorbasi içirilerek terletilir ve sifaya kavusmasi saglanir.

Den Çorbasi

Malzemeler:
250gr. Yarma
1 adet sogan
1/2 limon suyu
3 yemek kasigi tereyagi
2 yumurta sarisi
500 gr. Yogurt
10 su bardagi kemik suyu
2 kahve fincani un
tuz karabiber, nane, kirmizibiber
Hazirlanisi: Yarma önceden haslanir. Ayri bir tencerede un, yumurta ve 1 çay bardagi su pütürsüz olana kadar karistirilir. Üzerine kemik suyu ilave edilir. Haslanmis yarma karistirilarak eklenir. Ayri bir tavada ince dogranmis sogan 1 yemek kasigi yagda pembelestirilir. Yogurt nane ve limon suyu eklenir, iyice karistirilir ve kaynayan çorbaya ilave edilir. Tuz karabiber ile tatlandirilir. 2 yemek kasigi tereyagi ile kirmizibiber kizdirilir ve çorbanin üzerine dökülerek servis edilir.

YEMEKLER

Cağ kebabi

Yatik döner olarak da bilinen, kuzu etinden yapilan bir çesit kebap'tir. Kuzu etinin rahatsiz eden kisimlari yani sinirleri tek tek alinir. Ete yanlizca sogan, karabiber ve tuzla terbiyesi verilerek salamurasi yapilmis olur.

Erzurum'a özgü olan Cag Kebap'i, önceden terbiye edilmis etin yatik bir sis üzerinde odun atesi esliginde pisirilmesiyle hazirlanir. Cag adi verilen sisler kullanilarak servis yapildigindan bu adi almistir. Ilk kez gelen müsteriler, "cag" ve "Tortum"un ne oldugunu merak ediyor. Erzurum"da "sis"e, "cag" deniliyor."yatik döner" olarak da adlandirilan Cag kebabinin öyküsünü söyle.

"Odun atesinde pisirilen etler, caglara dizilerek kesilir. Cag kebabinin ilk ismi, ahbap kebabidir. Erzurum"da dost sohbetlerinde yapilan ahbap kebabi, zamanla cag kebabina dönüsmüs. Tortum, Erzurum"un bir ilçesidir. Cag kebabinin orijinal memleketi de Tortum"dur."

Ilk bakista "agir" gibi duran cag kebabi son yillarda çok revaçta. bunun sebebi cag kebabinda kullanilan kuzu etinin kolesterol degerinin, tavuk etiyle ayni, yumurtadan daha düsük olmasi.

Kavurma:

Et, Köyümüzde her zaman bulunan bir gida maddesidir. Sonbaharda hali-vakti yarinde olan aileler nüfus durumuna göre sigir veya koyun keserek kavurma yapar ve kisa saklarlar Kavurma yapilacak et, dograndiktan sonra iyice kavrulur ve iç yagi katilarak tenekelere konulur, donmaya birakilir. Donduktan sonra tenekelerin agzi kapatilarak kista açilma vakti gelene kadar muhafazasi saglanir. Kavurma kisin yemeklerde et yerine kullanildigi gibi, sabah kahvaltilarda ve yatsilikta ekmege katik yapilarak soguk olarak da yenir.

Un Hasili:

Bir ölçek un,su ile karistirilir ve ates üzerine konur.Kati bir kivam alinciya kadar devamli karistirilarak pisirilir.Bir tepsiye alinir.Ortasi çukurlastirilir ve bu çukura erimis tereyagi ve bal doldurulur.Kasikla alinan hamur,yag ve bal karisimina batirilarak yenilir.

Pit Pit Hasili:

Çok ince bulgur ve un karistirilir.Aynen un hasilinda oldugu gibi pisirilir.Tereyagi ve bal karisimina batirilarak sicak sicak yenir.

Peynir Kuymagi:

Tavada kizdirilmis tereyagina,bir miktar taze civil peyniri veya yagli peynir konur.Üzerine bir kaç yumurta kirilir ve karistirilir.Peynirler tamamen eridikten sonra ocak üzerinden alinir ve sicak sicak yenir.

Un Kuymagi:

BIr ölçegi un bir kapta sulandirilir.Bir tavaya bir miktar tereyagi konularak eritilir.Eriyen tereyagina hazirlanan un bulamaci yavas yavas karistirilarak dökülür.Un katilasip,yag pisen hamurun üzerine çikincaya kadar hafif ateste pisirilir.

Hasita:

Bilhassa dogum yapan kadinlara dogumun hemen akabinde güç kazanmasi için yedirilir.Bir miktar nisasta iyice sulandirilir.Içine bir miktarda seker katilir.Bir tavada kizdirilmis olan tereyagina hazirlanmis bir sivi dökülür,bir kaç dakika pisirildikten sonra sicak sicak yenir.

Pagaç:

Ocak ve firinli soba olan evlerde ve bilhassa köylerde yapilir. Özel bir yemektir.Hamuru börek gibi hazirlanir. Hamura tereyagi süt veya yogurt katilarak yogrulur ve isitilan ocak tasi üstüne konulur, soba firininda pisirilecekse bir siniye yayilir.Ocak tasi üstüne konulduktan sonra üzerine sini (sac) kapatilarak üstüne bol miktarda kor haline gelmis kül karisimli ates konur.Her iki yüzü de kizardiktan sonra ocaktan çikarilir.Üzerine bol tereyagi ve bal serbeti dökülerek sicak sicak yenir.

BÖREKLER VE MANTILAR

1-Su Böregi:

Yurdumuzun hemen hemen her yöresinde su böregi olarak bilinmektedir. Yalniz Erzurum'da yapilan su böreginin ayri bir özelligi vardir. Börek hamuruna, her künde (parçaya) bir yumurta isabet edecek edecek sekilde kirilir. Hamur kuvvetlice en az yarim saat yogrulur. Yufkalar tepsinin büyüklügüne göre açilir. Yufkanin ince olmasi böregin tadi yönünden önemlidir. Tepsinin alti yaglanir, açilan ilk yufka haslanmadan tepsinin altina serilir. Yufkalar kaynayan suya atilir ve bir dakika bekletilir. Sicak sudan çikan hamur soguk su tenceresine atilir. Oradan çikan yufkalar kuru bir bezle suyu alindiktan sonra tepsiye serilir. Serilen yufkalarin arasina eritilmis yag gezdirilir.Yufkalarin yarisi serildikten sonra tepsiye bol civil peynir ( tel peynir ) ve maydanoz serpistirilir. Geri kalan yufkalar haslanarak ve aralari yaglanarak tepsiye yerlestirilir. En üste konan yufka haslanmaz. Bilahare ocak üstünde yavas yavas kizartilir. Bir yüzü kizartildiktan sonra ters yüz yapilarak diger yüzüde ayni sekilde kizartilir. Sicak sicak servis yapilir.

2-Tatar Böregi:

Hamur iyice yogrulduktan sonra yufka açilir. Yufkalar börek yufkasi gibi degil biraz kalindir. Açilan yufkalar parçalara bölünür. Bu parçalar üçgen seklinde küçük küçük parçalara ayrilir. Kaynayan suya atilir, haslanir. Suyu süzüldükten sonra tepsiye alinir, üzerine bol sarimsakli yogurt ve kizgin tereyagi dökülür.Bunun üzerine zevke göre, ya kavrulmus kiyma veya küçük küçük dogranmis ve tereyaginda pembelesinceye kadar kavrulmus sogan dökülür. sicak olarak yenir.

3-Hingel:

Yurdumuzun her yöresinde manti olarak bilinmekte ve yenilmektedir. Erzurum'da hingel (manti) sulu ve susuz olarak iki sekilde pisirilmektedir.

A-Susuz Hingel:

Hamur iyice hasillanir. Yufka seklinde açilir, kesilir içine evvelce hazirlanmis kiyma konur. Yarim daire veya bohça seklinde kapatilir. Kaynamakta olan suyun içine atilir ve haslanir. Pistikten sonra suyu süzülür. Genis bir tepsiye alinir. Üzerine sarimsakli bol yogurt ve kizdirilmis tereyagi dökülerek yenir.

B-Sulu Hingel:

Hazirlanisi aynen susuz hingel gibidir. Haslama suyu dökülmez, bol salça ve bir miktar tereyagi konur. Suyu ile birlikte tepsiye dökülür. Üzerine sarimsakli yogurt , kizdirilmis tereyagi ve salça dökülerek servis yapilir.

TATLILAR

1-Kadayıf Dolması:

Kadayıf, Ramazan'da 30 gün süre ile sofraların eksilmez tatlısıdır. Hatta sahurda bile taze taze kadayıf kızartılır.Kadayıfın sermesi yapıldığı gibi, dolması da meşhurdur.Güzel yapıldığı takdirde tadına doyum olmaz.Yumuşak tel kadayıfın içine toz karıştırılmış iç ceviz konularak,zeytin yağlı dolma büyüklüğünde sarılır.Kadayıf dolmaları yumurtaya batırılarak ta- vadaki kızgın yağa atılır. Kızardıktan sonra tavadan alınır, şeker balının içine atılır. Oradan çıkartılır, bal dökülerek servis edilir.

2-Keysefe:

Malatya kaysısı, hoşaf halinde pişirilir. Kaynatılarak suyu çekilir, üzerine tereyağı dökülür ve sıcak sıcak yenir.

3-Pestil Çullaması:

Tatlı pestil ufak ufak doğranır,bir tavaya bir miktar tereyağı konularak eritilir.Pestiller tereyağının bulunduğu tavaya dökülür ve beklenir. Üzerine yumurta kırılır ve karıştırılır, Sıcak olarak da yenir.

4-Dut Çullaması:

Bir miktar dut yıkanır bir kaba konur. Tereyağında pişirilir. Pişirilme şekli aynen pestil çullamasındaki gibidir.