Dogalgaz nedir?

Fosil yakitlar grubundan hidrokarbon esasli dogalgaz, yer altinda gözenekli kayalarin bosluklarina sikismis olarak yada petrol yataklarinin üzerinde gaz halinde büyük hacimler seklinde bulunur. Dogalgaz; %95 metan, az miktarda da etan, propan atom, bütan ve karbondioksitten olusan renksiz, kokusuz ve havadan hafif bir gazdir. Dogalgaz kokusuz oldugundan kaçaklarin fark edilebilmesi için özel olarak kokulandirilir. Bu amaçla THT(tetra hidro teofen) ve / veya TBM(tersiyer bütil merkaptan)kullanilir. Karisimin içinde %95 yada daha yüksek bulunan metan gazinin özelligi kimyasal yapisi en basit ve karbon içerigi en düsük olan hidrokarbon gazi olmasidir. Metan molekülü 1 karbon 4 hidrojen atomundan olusur. Kimyasal yapisinin basit olmasi nedeniyle yanma islemi kolaydir ve tam yanma gerçeklesir. Dolaysiyla; duman, is,kurum,ve kül olusturmaz. Yanmasi en kolay ayarlanabilen ve yanma verimliligi en yüksek olan yakittir. Bu özelligi kullanim kolayligi ve ekonomisi saglar. Karbon içeriginin düsük olmasi nedeniyle atmosferde sera etkisi olusturan ve insan sagligi bakimindan zehirleyici olan karbondioksit gazi emisyonu, kati yakitlara göre 1/3 ve sivi yakitlara göre ½ oranindadir.

Dünya da dogalgaz

Çesitli kimyasal ürünlerin baslica hammaddesi olan dogalgaz dünya enerji tüketiminin önemli bölümünü karsilamaktadir.Dogalgazin geçmisi yüzlerce yil öncesine dayanmaktadir. Tarihsel kaynaklar dogalgazin ilk kez M.Ö. 900 lerde Çin de kullanildigini göstermektedir. Tasinmasi, islenmesi ve stoklanmasi kolay olan dogalgaz yaygin kullanimi ise 1790’da Ingiltere de basladi. Boru hatti tasimaciligiyla birlikte 1920 lirde artan dogalgaz kullanimi 2. Dünya savasindan sonra daha da gelisti. Dogalgaz enerji üretim sektöründe ilk kez Amerika da kullanilmaya basladi. 1950li yillarda dogalgazi dünyada enerji tüketimindeki orani %10u geçmiyordu. Günümüzde ise enerji tüketiminin %24ü dogalgazla karsilanmaktadir. Dünyada bilinen dogalgaz rezervlerinin yaklasik 70 yillik ömrü oldugu tahmin edilmektedir. Bilinen dogalgaz rezervleri petrol rezervlerine es degerdir .

Türkiye'de Dogalgaz

Türkiye’de dogalgazin varligi 1970 yilinda Kirklareli Kurumlar bölgesinde tespit edilerek, 1976 yilinda Pinarhisar Çimento Fabrikasi’nda kullanilmaya baslandi.1975 yilinda Mardin Çamurlu sahasinda bulunan dogalgaz, 1982 yilinda Mardin Çimento Fabrikasi’na verildi.Kaynaklardaki rezervlerin sinirli olmasi tüketimin genislemesini önledi.

Dogalgazin sanayi ve sehir sebekelerinde kullanimi çalismalarina, 84/8806 sayili Bakanlar Kurulu karariyla 1984 yilinda SSCB ile imzalanan dogalgaz sevkiyati anlasmasinin ardindan baslandi. Dogalgaz sehir içi evsel ve ticari olarak ilk kez 1988’de Ankara’da kullanildi. 1992 yilinda Istanbul’da, Bursa’da, Eskisehir’de, Izmit’te dogalgaz pazari genisledi.

Türkiye’de tüketime sunulan yillik dogalgaz miktari, imzalanan anlasmalarla 2005 yilinda 40 milyar m³; 2010 yilinda 55 milyar m³ mertebesine ulasmasi beklenmektedir. Özellikle evsel kullanimda dogalgazin kesilmesi riski yoktur. Gazin büyük bir kismi sanayide kullanilmaktadir ve gaz dagitim firmalari sanayideki aboneleri ile özel bir sözlesme yaparak olasi bir gaz arzi sikintisinda sanayiye verdigi gaz miktarini azaltip bunu konutlara vermektedir. Böyle bir durum, bugün için çok az bir ihtimaldir, çünkü ülkemizde gaz arzi talepten fazladir.

Türkiye’de de sinirli bir miktarda dogalgaz çikmakta ve kullanima sunulmaktadir. Türkiye dogal gazi esas olarak Rusya ve Iran’dan boru hatlariyla, Cezayir ve Nijerya’dan sivilastirilmis (LNG)olarak deniz yoluyla satin almaktadir. Ayrica Azerbaycan ve Türkmenistan ile dogalgaz temini için anlasmalar yapmistir.

Türkiye, enerji uzmanlari tarafindan dünyanin en hizli gelisen on pazarindan biri olarak gösterilmektedir. Ekonomik büyüme ve sinirli dogal kaynaklar, ülkemizin enerji ithali gereksimini arttirmaktadir. Türkiye stratejik konumu geregi Ortadogu ve Hazar Denizi dogalgaz üretim alanlari ile Avrupa tüketim pazari arasinda köprüdür.