DOGUNUN INCISI OLTU TASIOltu tasi rezerv olarak; Dutlu, Hankas kisla, Ala tarla (Saplik mevkii) Çatak su (Kaba sut mevki)köylerinde tatminkar olup kuzey doguya dogru uzantisini meydana getiren . Dutlu dagi (Yasak dag ) ve çevresinde çikarilmaktadir. Yerlesme merkezi olarak zikredilmek gerekirse dutlu Güzel su, Ala tarla, Sülün kaya, Günlüce, Orman agzi, Tasli köy, Çatak su köyleri belirtilebilir.
Bölgeler takriben 1600-1800 metre rakimli, dik yamaçli olup saricam ormanlari ile kaplidir. Bölgede bol miktarda kaynak suyu çikmaktadir. Böylesine engebeli araziden maden çikarmak belki çok zor ama çevrede madenden anlayan kaliteli elamanin çok olmasi ve çikarmada kullanilan malzemenin Oltu dan temin edilebilir olmasi isi kolaylastirmaktadir.
Mayis eylül aylari arasinda tarima dayali islerle ugrasan yöre halk Oltu tasini ancak çiftçilikten arta kalan zamanlarda yani ekim - mart aylari arasinda yapmaktadir.
Oltu tasi galerileri, Oltu-Göle istikametinde asfalta 5-8 km kuzey ve kuzey batiya düser. Galerilere kis mevsiminde vasitalarla ulasmak mümkün degildir. ancak köylüler bu mevsimde bölgeye yaya olarak ve ancak 3-5 saatte varabilmektedirler.
Bölgede Oltu tasi çikarmak için açilan ocak sayisi 600 civarindadir.
Oltu Tasi Nasil Çikarilmaktadir?
Oltu tasinin çikarilmasi isi daglik kesimin parçalanmis kisimlarinda hemen hemen dik olarak açilan ve 70-80 cm çapindaki galerilerde sürdürülmektedir. Açilan bu galerilerde ancak iki üç kisi birlikte çalisabilmektedir. Galeriler ekonomik olmadigi için teknik metotlarla degil gelisi güzel olarak açilmakta olup buda en çok yöre halki tarafindan gerçeklestirilebilmektedir. Çünkü açilan her galeride merceklere rastlanmamaktadir. Açilan bu galerilerin çökmemesi için silindirik olmasina dikkat edilir.
Galeri açma isinde; murç, saplari kisa kürek kazma ve çekiç kullanilir. Tünelde bulunan toprak hafriyati disari çikarmak için altina küçük tekneler takilmis tekneler kullanilir. Tekneler iple çekilip hararet ettirilen kasa seklindeki el arabasi konumundadir. Galeriler; maden rastlasa da rastlamasa da yaklasik 150 metre ye gelindiginde terk edilir. Açilip madene raspalanilmayan Ocaklar 10 metrede terk edilir. Basinç altinda sikismis ve derli toplu bulunan Oltu tasi yataklari, kömürde oldugu gibi damar seklinde devam etmediginden çok genis mekânla açmaya gerek yoktur. Galerilerde aydinlanma deveci lambasi veya cep feneri ile saglanir.
Oltu tasi aramak için açilan galerilerde tas, bir kaç metre yatay devamlilik gösteren mercekler halindedir. Galerilerdeki merceklerin tükenmesi veya galeriden asiri derecede su çikmasi halinde ocak terk edilir.
Köylüler ilk belirtilerle açtiklari galerilerde nerede Oltu tasi mercegine rastlayacagini önceden kestiremeyip ince damar belirtilerini takip ederek giderler. Rastlanan merceklerdeki tas alindiktan sonra yeni mercekler bulununcaya kadar ayni tünelde kazmaya devam edilir.
Uzun süren çalismalarin sonucunda çikarilan Oltu tasi, tatmin edici miktarda ise çalisani memnun eder. Aksi halde çalisanin emegi bosa gider. Uzun kis mevsiminin hüküm sürdügü bölgemizde yasayan yöre halkinin belli basli bir geçim kaynagi yoktur. Buna ragmen bin bir güçlükle çikarilip, binlerce insanin geçim kaynagi durumundaki Oltu tasi isletmecileri birçok problemlere karsi karsiyadir. Dilegimiz bu problemlerin kisa zamanda giderilmesidir.
Oltu Tasi Yataklarinin Tesekkülü:
Siyah kehribar da denilen Oltu tasi tipik sedimanter tesekküllerdir. MNeojen yasli birimlerinden 70–80 cm kalinliginda bir barrin gözü tabakasi içinde azami bir kaç cm kalinliginda ve bir kaç metre yataylik gösteren mercekler halindedir. Merceksel damarlar yer yer çatallanmis ve kirilmislardir. Marin ve kitlelerden olusan f iliz karakterinde olan bu birim, siddetli olarak tektonizmaya maruz kalip kivrimlasarak kirildigi tahmin edilmektedir. ( Y.Zengin)
Maden çikarmak için açilan galerilerde birçok bitki ve agaç fosillerine rastlamak mümkündür. Su halde Oltu tasinin agaçlardaki ziftin ( Reçine ) kil veya linyit maddelerinin emprenye edilmesinden meydana geldigi anlasiliyor.
Oltu tasinin parlatilmis bir kesitinin mikroskop altinda yapilan incelemesi asagiya çikarilmistir. ( Y.Z)
1- Linyit (Grund Messe)
2- Kil planlari
3-Prit taneleri
Reçine emprenyasyonu"Cevher mikroskobunda yapilan Oltu tasinin kimyasal analizinde , karbon orani , % 77,9 ve kalorilik degeri 8064 cal/kg dir.
Kiymetli taslar grubunda mütalaa edilen Oltu tasi, fosillesmis reçinelerden meydana gelmis olup , dünyada esine az rastlanan ve en iyi örnekleri Oltu'da bulunan cevherdir
Oltu Tasi'nin Fiziksel Ve Kimyasal Özellikleri
Kimyasal formülü .............................................................................; C
Kristal sistem :...................................................................................: Amorf
Sertlik ...............................................................................................: ( 3 mors sertlik cetveline göre)
Yogunluk ..........................................................................................: 1,5 gram/cm3
Karbon orani .....................................................................................: % 78
Oltu tasinin kuru esas üzerine kimyevi analizi :
C .......................................................................................................; % 77.95
H2 .....................................................................................................: % 06.72
S .......................................................................................................: % 0.9
Kül ....................................................................................................: % 0.3
Uçucu madde .....................................................................................: Bocmer'e göre % 45.35 A.S.T.M ye göre % 51.37
Rutubet ...............................................................................................: % 2.18
Kalori .................................................................................................: 8064 K. cal/gr
Özgül agirligi................................................................................; D 1.26 ( Jayet)Oltu Tasi'nin Özellikleri
Siyah kehribar da denilen Oltu tasinin en dikkat çekici özelligi , yer kabugundan çikarildiginda çok yumusak , hava ile temas etmedigi müddetçe bu yumusakligini muhafaza eder. Bu özelliginden dolayi islenmesi kolay bir cevherdir. Genellikle siyah, bazen koyu kahverengi. nadiren gri ve yesilimsi renklerde de bulunur. Hava gazinda alev çikararak yanar geriye bir miktar kül kalir. Yanma esnasinda aniden sogutulursa camlasir ve kalip halini alir. Sürtünme ile elektriklenip hafif cisimleri çeker
Oltu Tasi Nasil Islenir?.
Oltu tasinin islenisi iki sekilde yapilmaktadir. Bunlardan bir tanesi torna yardimi ile digeri el çarki ile islenisidir. Hangi sekilde islenirse islensin asagidaki malzemelere ihtiyaç duyulur.
Torna-biçak-keski-arda-biz-zemberek testere-kil testere-Ege-zimpara-ve tebesir gerekmektedir.Oltu Tasinin Taklitlerinden Nasil Ayirt edilir?
Oltu tasi görünüm olarak kolayca taklit edilebilir olmasina ragmen sayet özellikleri iyi bilirse taklitlerinden kolayca ayirt edilebilir. Oltu tasini taklitlerinden ayirt edebilmek için su özellikleri bilmek gerekir.
1- Elimizdeki toplu ignenin ucunu iyice isitip tespih tanesine batiriniz sayet elinizdeki tane Oltu tasi ise igne Oltu tasina islemez yani batmaz,.batarsa taklittir.
2-Oltu tasini kazirsaniz veya zimparaya sürerseniz kahverengi toz birakir.
3-Oltu tasi kehribar özelligi gösterdiginden, sürtünme sonucu elektriklenir ve küçük toz parçaciklarini çeker
4-Oltu tasini avucunuzun içine alip üflediginiz zaman üzeri buharlasip nemlenir.
5-Oltu tasinin kendine has ve taklitlerinde olmayan tok bir sesi vardir.
6-Oltu tasindan yapilmis tespih agizlik ve diger süs esyalari kullanildikça parlayip güzel bir görünüm alir.
7-Oltu tasi mamullerinde azda olsa isçilik arizalarina rastlanir. Taneler birbirlerini tutmayan ebatlarda olabilir.Oltu Tasi Nerelerde Kullanilmaktadir?
Çok genis kullanim sahasina sahip olan Oltu tasi genellikle süs esyasi yapiminda ilgi görmektedir. Bununla birlikte;
a)Yüzük ve yüzük kasi yapiminda
b)Küpe, gerdanlik, Kolye ve bilezik yapiminda
c)Kravat ignesi, Kol dügmesi yapiminda
d)Agizlik, tespih, pipo yapiminda
e)Maskot ve anahtarlik ile Masa isimligi yapiminda
f) Elektrik ve Elektronik sanayi ile yüksek gerilim alanlarinda (KAYNAK: Tahsin PARLAK )